آیا میدانید مشکلات نوشتاری به چه دلایلی در کودکان ایجاد میشود؟

مشکلات نوشتاری به شکل های مختلف دیده میشود مانند، اختلال بیان نوشتاری  که شامل اختلال انشا نویسی و اختلال دیکته نویسی، مشکلات دست نویسی و بدخط نویسی میباشد .هر کدام از اختلالات ذکر شده میتواند به دلایل متعدد ایجاد شود.

مشکلات دست خط (نارسا نویسی):

فرایند دست نویسی به هماهنگی پیچیده مهارتهای ادراکی، شناختی و حرکتی نیازمند است در دبستان سی تا شصت درصد وقت کودکان به تکالیف نوشتاری اختصاص میابد و دانش آموزی که نارسا نویسی دارد ویا مشکلات مربوط به بد خطی را دارد اغلب رنج زیادی را در مدرسه متحمل میشود. پژوهش ها نشان میدهد کودکانی که مشکلات دست نویسی دارند در دروس دیگر هم نمرات پایینی دریافت میکنند.

تشخیص این نکته که کدام از یک از اختلالات حرکتی، حسی، وضعیتی یا ادراکی مسبب مشکلات کودک است میتواند مسیر درمان را برای کاهش مشکلات دست خط هموار سازد. بنابراین زمانی که با دست خط بد فرزندتان مواجه میشوید ابتدا میبایست دلیل اصلی ایجاد مشکل را پیدا کنید .

آموزش رسمی نوشتن از آمادگی و کلاس اول دبستان آغاز میشود اما آمادگی برای نوشتن به مهارتهای درکی ،زبانی و کنترل قلم وابسته است که می بایست از سالهای ابتدایی تولد این مهارتها در کودک تقویت شود. نشانه های این اختلال از سنین پیش از دبستان قابل شناسایی و قابل پیشگیری است .

انواع مختلف بد خط نویسی:

درشت نویسی و ریز نویسی

فاصله گذاری نامناسب بین حروف وکلمات

نامرتب نوشتن

کج نوشتن حروف و کلمات

خارج شدن از خط زمینه

کم رنگ نویسی و پر رنگ نویسی انواع مختلف بدخطی نویسی است.

علل مشکلات دست نویسی:

ضعف در مهارتهای حرکتی و و دستکاری اشیا: گاهی کودک به دلیل عدم هماهنگی حرکتی دوطرفه بدن توانایی کنترل صحیح قلم را ندارد  و به دلیل کندی حرکات انگشتان، مچ و مهارت ناکافی در گرفتن قلم دچار مشکلات نوشتن میگردد. برای مثال مداد را ناصحیح در دست نگه میدارد ویا نمیتواند کاغذ را درست با دست نگه دارد تا روی میز حرکت نکند.به همین دلیل دست خط  او ناخوانا میشود.باز بودن فضای بین شست و انگشت اشاره به هنگام گرفتن مداد و نوشتن ضروری است زمانی که این محدودیت در دامنه حرکتی دست وجود دارد کودک به سرعت  خسته میشود و در اثر خستگی عضلات دست دست خط نا خوانا را ارایه میدهد.

اختلالات حس عمقی –لامسه و حس حرکت: کودکان با اختلال در یکپارچگی حسی به صورت ناشیانه مداد را در دست میگیرند و به قلم فشار زیادی وارد میکنند. درون دادهای حس لمس و حس عمقی بیشتر از پسخوراند های بینایی در اصلاح حرکت موثرند، کودکی که اطلاعات این دو حس را به طور مناسب پرازش نمیکند به شدت به بینایی وابسته میشود لذا ممکن است سرش را به کاغذ بچسباند یا به صفحه بسیار نزدیک کند تا حرکات دستش را بهتر ببیند ویا برای افزایش پسخوراند لمسی –عمقی ،مداد را در حالت نادرست نگه دارد ،این کار در کوتاه مدت کمک کننده است ولی به شدت خسته کننده است

اختلال در برنامه ریزی حرکتی و حافظه حرکتی: برنامه ریزی حرکتی در شکل دهی به حروف ،اضافه کردن جزییات مثل سر کج ودندانه و نقطه و جاگذاری حروف در کلمات اهمیت دارد و در شروع یادگیری از اهمیت بیشتری برخوردار است .اضافه کردن و جاانداختن جزییات حروف و کلمات ،جا انداختن کلمات و داشتن غلط های بسیار متنوع در دیکته میتواند بیلانگر مشکل در برنامه ریزی حرکتی،حافظه حرکتی و اجرای توالی های حرکتی باشد.

ضعف عضلانی و ضعف در ثبات شانه : ضعف عضلانی در کودکان منجر به خستگی زودرس  در کودک میشود و کاهش سرعت نوشتن و گرفتن نامناسب مداد هم از جمله عوارض آن هستند .

مشکل در یکپارچگی ادراکی – حرکتی به ویزه ادراک  دیداری: ارتباط هماهنگی چشم و دست ،توانایی تعقیب و تمرکز دیداری،تفکیک حرکات چشم وسر تشخیص شکل از زمینه ،پایداری شکل ،درک وضعیت اشکال درفضا و درک ارتباطات فضایی و جهت یابی فضایی با نوشتن در ارتباط است.اختلال در ثبات شکل میتواند باعث مشکلات آینه وار نویسی ،فاصله گذاری نامناسب حروف  کلمات ،فقدان روانی توشتاری و کندی نوشتن گردد.

مشکلات انگیزشی: شکست های مکرر منجر به کاهش اعتماد به نفس در کودک و کاهش انگیزه  کودک  برای نوشتن خواهد بود بنابراین رفع مشکلات اصلی نوشتن میتواند انگیزه کودک را برای نوشتن بالا ببرد

عدم غلبه طرفی مغز: کودک پیش از نوشتن باید غلبه طرفی(چپ برتری یا راست برتری) را به دست آورد. در کودکانی که غلبه طرفی تثبیت نشده یعنی برخی کارها را باسمت چپ وبرخی دیگر را با سمت راست بدن انجام می دهد ودر نوشتن نیز طور متناوب از هر دو دست استفاده می کند و همین عامل میتواند در بد خط بودن کودک  تاثیر داشته باشد

عوامل روحی وروانی: ممکن است بد خطی با عواملی نظیر اضطراب و اختلالات عصبی همراه باشد و در برخی اوقات حالات عصبی موجب گرفتگی عضله در کودکان می شود. یعنی ماهیچه های دست کودک بعد از نوشتن چند سطر دچار انقباض شده وکودک دیگر قادر به نوشتن نیست. بیقراری، بیش فعالی، کم توجهی وتمرکز ضعیف نیز بر روی خط دانش آموزان موثرند.

چپ دستی: کودکانی که چپ دست هستند ممکن است دست آهای خود را روی نوشته هایشان نگه دارند و نوشته ها را بپوشاند وهمین عامل سبب بد خطی آنان می شود. اگر کودکان چپ دست کاغذ را بر خلاف جهتی که راست دستها می گذارند قرار دهند برای نوشتن در وضعیت طبیعی وراحتی قرار می گیرند.

نبود دید کافی: بسیاری از کودکان به علت نداشتن دید کافی چشمهای خود را به کاغذ بسیار نزدیک می کنند .دست نوشته های این کودکان معمولا خط خوردگی وپاک کردنهای فراوان دارد.

منبع: مشکلات نوشتاری کودکان،شناخت و درمان – زری زینعلی

شما میتوانید در بزرگترین مرکز مشاوره شرق تهران با بهترین امکانات خدمات روانشناسی خود را با انتخاب نو و با کیفیتی مناسب دریافت نمایید.همکاران ما در این مرکز روانشناسی پاسخگوی تمامی نیاز های شما دوستان هستند.